Hubert Czerepok
Passé recomposé
Wystawa „Passé recomposé“ Huberta Czerepoka ma na celu analizę symboliki tworzącej naszą narodową tożsamość. Artysta zadaje pytania o to czy symbole są/muszą być integralnie związane z geopolitycznym kontekstem miejsca, określonymi wydarzeniami i osobami z nimi związanymi, czy też mogą stanowić wartość/energię umożliwiającą konstytuowanie wspólnoty narodowej poza kontekstem geograficznym. W pracach powstałych na wystawę artysta podejmie się próby analizy zagadnień w jaki sposób duch może być nośnikiem państwa, czy tożsamość narodowa jest w stanie funkcjonować bez fizycznej obecności kraju, bez materialnej obecności przedmiotów czci/kultu? W jaki sposób symbole tradycji kultury zakorzenione w działalności emigracyjnej stały się dla Polaków najbardziej istotną i niezbywalną częścią ich własnej kultury i tradycji narodowej? Prezentowane na wystawie prace, na które składać będą się rysunki, neony i obiekty, powstaną w wyniku przeprowadzonych badań archiwalnych i w oparciu o siłę genius loci Biblioteki Polskiej w Paryżu i Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.
Hubert Czerepok przygląda się symbolom tradycji kultury, która wywodzi się z atmosfery Wielkiej Emigracji i obecności polskich romantyków w Paryżu w pierwszej połowie XIX wieku. Szczególną uwagę artysta poświęci zjawisku towianizmu i działalności Adama Mickiewicza oraz jego późniejszym, pośmiertnym losom. Mistyczno – polityczne idee Andrzeja Towiańskiego, który przybył z misją do Paryża z litewskich Antoszwińców trafiły na podatny grunt poszukiwania polskości na emigracji, spełniły potrzebę wspólnotowości i przynależnośći. Ten kulturowy fenomen, pod którego wpływem znależli sie wielcy twórcy polskiego romantyzmu stał sie wielką zgadką dla wielu badaczy. Towianizm pojmowany jest nie tylko jako obyczajowy skandal, ale też ważna dla kultury polskiej formacja światopoglądowa która miała ogromny wpływ nie tylko na najważniejszych poetów doby romantyzmu, lecz także inspirowała późniejszych twórców i myślicieli. Kulturotwórczy charakter tego zjawiska, specyfika relacji Towiańskiego z Mickiewiczem ujawnia spuściznę pełną sprzeczności, odsłania napięcie pomiędzy gnozą i polskością, które towarzyszy wiecznej misji narodu polskiego. Kreuje legendę, która posiada zarówno czarne i złote oblicze. Konstytuuje romantyczną legendę, która staje się mitem kultury polskiej.
Wystawa jest swego rodzaju dialogiem z przeszłością, dzięki któremu widzowie będą mogli odnaleźć zagubioną drogę do zmarłych – przodków, którzy tworzyli i tworzą poczucie narodowej tożsamości. Artysta w pracach przygotowywanych na wystawę tropi źródła pojęć, które ukonstytuowały naszą świadomość, poszukuje odbić mitów w dzisiejszej rzeczywistości, wskazując jak często w najprostszych zachowaniach jesteśmy pogrążeni w przeszłości. Wystawa będzie próbą określenia roli i miejsca naszego narodu w świadomości XIX wiecznej i dzisiejszej Europy. Ekspozycja stworzy wielowątkową opowieść, która zaczęła się w Polsce bez własnych granic, opowieść, która trwa do dnia dzisiejszego zmuszając nas do ciągłego redefiniowania i analizy tożsamości. Oprócz opowieści o wpływie towianizmu na kulturę i poczucie specyficznej tożsamości narodowej Polaków wystawa jest także historią o spotkaniu dwóch osób, jakże ważnych dla kultury naszego obszaru geograficznego: Andrzeja Towiańskiegi i Adama Mickiewicza. Ich spętlone losy w czasie paryskiej emigracji, rozstanie i późniejsze interpretacja oraz eksploatacja idei obywdwóch myślicieli są dowodem na niejednoznaczność interpretacji historii, która podlega uproszczeniom, zawłaszczeniom czy procesom kolonizacyjnym. Projekt ma na celu postawienie szeregu pytań dotyczących mitologizacji homogenicznej kultury polskiej i jej przedstawicieli. Współczesne postrzeganie Adama Mickiewicza – narodowego wieszcza nie jest jed- noznaczne, z racji swego pochodzenia, bezpośrednich odniesień czy kontekstów pojawiających się w twórczości poety trudno jest go zaszufladkować jako tylko i wyłącznie polskiego, narodowego. Wystawa pośrednio zadaje pytanie o tożsamość spuścizny twórczej wieszcza – czy jest ona przynależna koncepji narodowej w homogenicznym ujęciu. Przeciwstawia wertykalną kolonialną tożsamość narodową wspólnotowości w ujęciu horyzontalnym. W tym ujęciu należałoby porzucić myślenie o bytach stricte narodowych na rzecz multikulturowej wspólnoty.
Działania artystyczne Huberta Czerepoka charakteryzuje precyzyjny proces badawczy – artysta korzysta z materiałów źródłowych, współpracuje z naukowcami, archeologami czy inżynierami, ale jego celem nie jest potwierdzanie faktów, lecz uruchamianie wyobraźni. W swoich realizacjach zderza dokumentalny zapis z estetyką mitu, tworząc przestrzeń, w której wiedza i wiara stają się równorzędnymi narzędziami poznania.
Twórczość Huberta Czerepoka od lat konsekwentnie oscyluje wokół tematów pamięci, mitu i historii, rozumianych nie jako zamknięte archiwa, lecz jako dynamiczne procesy, które nieustannie kształtują współczesność. Wystawa Przeszlość Przeszłości wpisuje się w tę linię jego praktyki artystycznej – łączy refleksję nad historią z badaniem współczesnych form jej obecności i reinterpretacji. Dla Czerepoka praca z historią to nie rekonstrukcja, lecz gest przywracania energii, która wciąż tli się w przeszłości, by mogła zapłonąć na nowo w teraźniejszości.
Podobnie jak w wcześniejszych projektach, Czerepok konfrontuje przeszłość z teraźniejszością poprzez tworzenie nowych obiektów i instalacji – często w formie świetlnych znaków i „neonowych ikon”. Jego prace materializują się jako „energetyczne eony” – formy pulsujące znaczeniem, balansujące między sacrum a profanum, między wiedzą a wiarą. W tym sensie wystawa Przeszłóść Prezsłości nie tylko odnosi się do historii, ale staje się współczesnym rytuałem – próbą ponownego zrozumienia źródeł kultury.
Artysta operuje językiem interdyscyplinarnym – od rysunku i fotografii przez neon i obiekt, po działania immersyjne wykorzystujące nowe technologie. Jego metoda polega na łączeniu faktów historycznych z fikcją, nauki z intuicją, dokumentu z wyobraźnią. W efekcie powstają prace, które mają na celu otwierać widza na emocjonalne, duchowe i intelektualne doświadczenie historii. Prace prezentowane na wystawie Przeszlość Przeszlości wykonane zostaną w różnych mediach. Oprócz techniki takiej jak rysunek pojawią się: neon, istalacja VR, obiekt. Zaprezentowane zostaną także artefakty wypożyczone z Biblioteki Polskiej w Paryżu odnoszące się do szeroko pojętego zajwiska towianizmu. Zestawienie XIX wiecznej ikonografi z mediami eksplorowanymi przez współczesną sztukę (VR, film 360 stopni) umożliwi zbudowanie dialogu współczesności z przeszłością, dzięki któremu widzowie będą mogli odnaleźć zagubioną drogę do zmarłych tworzących naszą narodową tożsamość.
Passé recomposé | Przeszłość przyszłości
Hubert Czerepok
16 listopada – 23 grudnia 2025
Biblioteka Polska w Paryżu
Organizator:
Instytut Biblioteka Polska w Paryżu
Partnerzy:
Instytut Adama Mickiewicza,
Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA,
Galeria Arsenał w Białymstoku,
Biuro Wystaw/ Fundacja Polskiej Sztuki Nowoczesnej
Kuratorki:
Sylwia Szymaniak,
Agnieszka Wiatrzyk
Projekt graficzny:
Franciszek Rząsa
Redakcja i teksty:
Sylwia Szymaniak,
Agnieszka Wiatrzyk
Tłumaczenie i korekta:
Anna Ciesielska-Ribard
Opieka techniczna:
Robert Korey,
Bartłomiej Korytko
Fotografie:
Sylwia Szymaniak,
Hanna Zaworonko
Projekt dofinansowany przez
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Polska)
za pośrednictwem IBPP w ramach umowy
nr 22/DF-VII/2025.
